Geçiş Döneminde Baasçı Kamulaştırma Kararnameleriyle Başa Çıkma Seçenekleri
Özet:
Bu metin, 1960’lı yıllarda Suriye’de çıkarılan kamulaştırma kararnamelerini, ülkenin ekonomik yapısını ve devlet-toplum ilişkisini yeniden şekillendiren dönüm noktası olarak ele almaktadır. Söz konusu kararnameler, “sosyalizm ve sosyal adalet” sloganı altında ticari, sanayi ve bankacılık sektörlerinin mülkiyetini devlete devretmiştir. Ancak uygulamada, özel sektörün zayıflamasına, üretim verimliliğinin düşmesine, sermaye ve uzmanlık göçüne ve özel mülkiyet ilkesine duyulan güvenin sarsılmasına yol açmıştır.
Çalışma, Suriye deneyimini Almanya, Polonya ve Çekoslovakya örneklerini içeren karşılaştırmalı bir çerçeveye yerleştirmektedir. Doğu Almanya’da birleşme sonrasında koşullu hukuki iade sistemi benimsenmiş; mümkün olduğunda mülklerin asıl sahiplerine geri verilmesi, bunun mümkün olmadığı durumlarda ise tazminat ödenmesi sağlanmıştır. Polonya ise kapsamlı ve sürekli bir yasal çerçeve yerine mahkeme kararlarına dayalı kısmi mali tazminat yaklaşımını benimsemiştir. Çekoslovakya ise belirli koşullar altında ayni iade ile kısmi mali tazminatı birleştiren karma bir model uygulamıştır.
Bu modellerden hareketle metin, Suriye’de millîleştirme mirasının ele alınmasına yönelik iki temel yolu tartışmaktadır: birincisi, mülklerin tamamen veya kısmen asıl sahiplerine iade edilmesi; ikincisi ise hukuki ve manevi zararın tanınmasıyla birlikte mali veya sembolik tazminat sağlanmasıdır.
Rapor, ikinci yolu daha gerçekçi ve ekonomik açıdan daha az sarsıcı olduğu gerekçesiyle tercih etmektedir. Bu yaklaşımın, zararların giderilmesi ile kurumsal güvenin yeniden tesisini birleştirerek geçiş dönemi adaletini güçlendireceği; genel istikrarı tehdit etmeyeceği ve yeniden inşa sürecini karmaşıklaştırmayacağı savunulmaktadır.
Raporun tamamını okumak için tıkla (Arapça)
مدير مركز الحوار السوري، يحمل شهادة الدكتوراه في القانون العام من جامعة حلب، وحائز على اعتمادية المعهد العالي للحقوق في الشرق الأوسط، وعمل سابقاً مدرساً في كلية الحقوق في جامعة حلب الحرة. يركز في أبحاثه الحالية على دراسة ديناميكيات العلاقة بين المجتمع السوري والنصوص القانونية والدستورية منها على وجه التحديد.
طالبة ماجستير في التاريخ المعاصر
