{"id":11398,"date":"2023-02-26T13:39:29","date_gmt":"2023-02-26T10:39:29","guid":{"rendered":"http:\/\/sydialogue.org\/?p=11398"},"modified":"2023-03-12T13:53:03","modified_gmt":"2023-03-12T10:53:03","slug":"turkiyedeki-suriyeliler-depremin-gun-yuzune-cikardigi-zayiflik-ve-hassasligin-baska-boyutlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sydialogue.org\/tr\/turkiyedeki-suriyeliler-depremin-gun-yuzune-cikardigi-zayiflik-ve-hassasligin-baska-boyutlari\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye’deki Suriyeliler: Depremin G\u00fcn Y\u00fcz\u00fcne \u00c7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 Zay\u0131fl\u0131k ve Hassasl\u0131\u011f\u0131n Ba\u015fka Boyutlar\u0131"},"content":{"rendered":"

Birka\u00e7 saniye i\u00e7inde Suriyeliler ve T\u00fcrkiye vatanda\u015flar\u0131 kendilerini, ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 hasar beklenenin \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde olan b\u00fcy\u00fck bir insani felaketle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya buldular. \u00d6yle ki geride on binlerce can kayb\u0131 ve kay\u0131p kimse, hayatta ama evsiz kalan milyonlarca insan ve milyonlarca ton a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda moloz hasar b\u0131rakt\u0131. Ayn\u0131 zamanda etkileri g\u00f6r\u00fclebilir d\u00fczeyde ortadan kalkmayacak psikolojik travmalara da neden oldu. Bir di\u011fer a\u00e7\u0131dan da dayan\u0131\u015fma, beraberlik ve toplumsal deste\u011fin net bir portresini de tekrar g\u00f6sterdi. Bununla birlikte ya\u015fanan ac\u0131 olay\u0131n boyutunu katlayan ve toplumun farkl\u0131 kesimlerinin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 artt\u0131ran savunmas\u0131zl\u0131k ve hatalar\u0131n baz\u0131 y\u00f6nlerini de ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n

6 \u015eubat 2023 sabah\u0131, Richter \u00f6l\u00e7e\u011fine g\u00f6re 7,8 ve 7,6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde iki deprem, birka\u00e7 dakikal\u0131k zaman fark\u0131yla T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneyini ve Suriye’nin kuzeyini vurdu.[1]<\/sup><\/a> \u0130ki b\u00fcy\u00fck depremden sonraki \u00fc\u00e7 hafta boyunca, Richter \u00f6l\u00e7e\u011fine g\u00f6re baz\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 6 dereceyi a\u015fan 9.300’den fazla art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131 meydana geldi. Bu depremler ard\u0131nda 44 bini a\u015fan can kayb\u0131 b\u0131rakt\u0131. Bu say\u0131n\u0131n halen artaca\u011f\u0131 tahmin edilmekte.[2]<\/a><\/sup><\/p>\n

T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmeti ve t\u00fcm kurumlar\u0131 bu felakete m\u00fcdahale etmek i\u00e7in alarma ge\u00e7ti. Sivilleri kurtarmak ve molozlar\u0131 kald\u0131rmak i\u00e7in tahsis edilen \u00e7ok say\u0131da yard\u0131m ve destek ekibi b\u00f6lgeye y\u00f6nlendirildi. T\u00fcrkiye’de ikamet eden Suriyeli ve Araplardan olu\u015fan g\u00f6n\u00fcll\u00fc ekipler de bu b\u00fcy\u00fck felakete m\u00fcdahalede bulunmak i\u00e7in ellerinden gelen her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m\u0131 yapmak \u00fczere harekete ge\u00e7ti.<\/p>\n

6 \u015eubat depremi, T\u00fcrkiye’deki toplam Suriyeli n\u00fcfusun %50’sini olu\u015fturan yakla\u015f\u0131k 1,7 milyon Suriyelinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin on ilini vurdu. Suriyelilerin \u00f6l\u00fcm oran\u0131 bu illerde ikamet eden toplam Suriyeli say\u0131s\u0131n\u0131n %0,2’sine[3]<\/a><\/sup> ve T\u00fcrkiye’deki toplam depremzede say\u0131s\u0131n\u0131n %9’una tekab\u00fcl ediyor. Yaral\u0131lar\u0131n oranlar\u0131 ise halen bilinmiyor.<\/p>\n

Deprem Suriyelilerin T\u00fcrkiye\u2019deki hayat\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran bir savunmas\u0131zl\u0131k ve hassasl\u0131k y\u00f6n\u00fcn\u00fc de g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131. \u00d6zellikle destekleyici toplumsal a\u011flar\u0131n olmamas\u0131yla beraber afetler ve acil durumlar esnas\u0131nda yararlanabilecekleri herhangi bir y\u00f6ntem veya birikimin olmamas\u0131 nedeniyle, ya\u015fad\u0131klar\u0131 yoksulluk ve fakirlik halini deprem daha da artt\u0131rd\u0131. Ayr\u0131ca, ge\u00e7ici koruman\u0131n yasal stat\u00fcs\u00fcnden kaynaklanan bir\u00e7ok beklenmeyen sorun belirdi ve hesaba kat\u0131lmayan pek \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa ve soruna yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Bu rapor; sava\u015f, iltica ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 deneyimlerin yank\u0131lar\u0131ndan muzdarip bir kesimden, depremin etkilerini hafifletmek amac\u0131yla depremzede Suriyelilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 g\u00f6zlemlemeye, en acil \u015fekilde dikkatleri bu konuya \u00e7ekmeye ve ilgili olanlar\u0131 harekete ge\u00e7irip bu sorunlara cevap \u00fcretmek \u00fczere davet etmeyi hedefliyor.<\/p>\n

Rapor, Suriye Diyalog Merkezi Toplumsal Biriminin Suriyelilerin farkl\u0131 alanlardaki sorunlar\u0131n\u0131n izlenmesine[4]<\/sup><\/a> dayal\u0131 \u00f6nceki \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 gibi depremden sonraki \u00fc\u00e7 hafta boyunca Suriyelilerin geni\u015f bir kesimi aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan problemleri g\u00f6zlemleme ve takip etmeye bir de Suriye[5]<\/a><\/sup> ve T\u00fcrkiye depreminin farkl\u0131 etkilerini izlemeye dayand\u0131r\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca rapor Suriye Diyalog Merkezi\u2019nin Toplumsal Biriminin, Suriyelilerin depremden sonraki sorunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak \u00fczere kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 at\u00f6lyelerden birinin \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na da dayan\u0131yor.<\/p>\n

Rapor; ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, deprem sonras\u0131nda T\u00fcrkiye G\u00f6\u00e7 \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu acil m\u00fcdahaleyi ve d\u00fczenleyici kararlar\u0131 ele al\u0131yor. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde, afet sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan savunmas\u0131zl\u0131k ve hassasl\u0131\u011f\u0131n baz\u0131 y\u00f6nlerini a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fturuyor. Son b\u00f6l\u00fcmde, yap\u0131lan bu m\u00fcdahaleyi orta ve uzun vadede daha iyi bir hale getirmek i\u00e7in bir dizi \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00f6neri sunuyor.<\/p>\n

1. G\u00f6\u00e7 \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Suriyelilere Y\u00f6nelik Acil M\u00fcdahale<\/strong><\/span><\/h1>\n

Yabanc\u0131lar\u0131n i\u015flemleriyle ilgilenen G\u00f6\u00e7 \u0130daresi depremin ikinci g\u00fcn\u00fcnde harekete ge\u00e7ti. Baz\u0131 bas\u0131n mensubu ve STK temsilcileriyle, depremden etkilenen 10 ilde ikamet eden Suriyelileri ilgilendiren kararlardan kendilerini haberdar etmek i\u00e7in bir araya geldi. Daha sonras\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn, depremden etkilenen on ildeki ge\u00e7ici koruma kart\u0131 sahipleri i\u00e7in iller aras\u0131nda seyahat etmeye yarayan izinlerle \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131[6]<\/a><\/sup> dondurmak i\u00e7in bir karar yay\u0131nlad\u0131. Kararda, depremden etkilenen yabanc\u0131lar\u0131n yerle\u015fim ve ge\u00e7ici ikamet yerlerinin bilinmesi i\u00e7in gittikleri ildeki il g\u00f6\u00e7 idaresi m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinden 90 g\u00fcn s\u00fcreli yol izin belgelerini almalar\u0131 gerekti\u011fi vurgulanarak onlar\u0131n iller aras\u0131nda \u00f6zg\u00fcrce hareket edebilecekleri ve akrabalar\u0131na -\u0130stanbul’da akrabas\u0131 olanlar hari\u00e7- gidebilecekleri belirtiliyordu. Bu karar Suriyelilere ait bir\u00e7ok sosyal mecrada yaz\u0131l\u0131p yay\u0131nland\u0131[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Seyahat izninin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131ndan iki g\u00fcn sonra yabanc\u0131lara y\u00f6nelik genel ve yaz\u0131l\u0131 olarak T\u00fcrk\u00e7e, \u0130ngilizce, Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a d\u00f6rt dilde yeni bir genelge yay\u0131nland\u0131. Bu genelge, deprem i\u00e7in al\u0131nan tedbirlerle ilgili baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulunuyordu. Yay\u0131nlanan genelge, hava yoluyla yap\u0131lan \u00fccretsiz tahliyenin, kendi imkanlar\u0131yla i\u015flerini y\u00fcr\u00fctmesi[8]<\/sup><\/a> gereken yabanc\u0131lar\u0131 kapsamayaca\u011f\u0131n\u0131, yabanc\u0131lar\u0131n \u0130stanbul’a gelmemesini vurgulay\u0131p net \u015fekilde izah ediyordu. Bu talimatlar\u0131n herhangi bir resmi referans\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen, G\u00f6\u00e7 \u0130daresi taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 teyit edildi[9]<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/td>\n\"\"<\/td>\n<\/tr>\n
\"\"<\/td>\n\"\"<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u015eekil 1: 10\/2\/2023 tarihinde yabanc\u0131lara y\u00f6nelik yay\u0131nlanan ve -g\u00fcvenilir kaynaklara g\u00f6re- G\u00f6\u00e7 \u0130daresine dayand\u0131r\u0131lan genelge<\/span><\/p>\n

Depremin ilk g\u00fcnlerinde, hava yoluyla yap\u0131lan \u00fccretsiz tahliye operasyonlar\u0131 depremden etkilenen bir\u00e7ok insan\u0131 ayr\u0131m g\u00f6zetmeksizin kaps\u0131yordu. Ancak bu genelgenin yay\u0131nlanmas\u0131ndan sonra k\u0131s\u0131tlamalar ve s\u0131k\u0131 uygulamalar artt\u0131. Bir\u00e7ok Suriyeli \u00e7evreyi, etkilenen aileleri deprem b\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131mak i\u00e7in \u00fccretsiz otob\u00fcsler tedarik etmeye sevk eden de bu durum oldu. Yine, Afet ve Acil Durum Y\u00f6netimi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (AFAD) taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan bir bildiride, AFAD’\u0131n yard\u0131ma muhta\u00e7 depremzedelerin tahliye operasyonlar\u0131n\u0131 ve \u00e7evre illerdeki ge\u00e7ici bar\u0131nma merkezlerine da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlendi\u011fine dair bir plan\u0131 oldu\u011funu belirtti\u011fi bir bildiri yay\u0131nlad\u0131. Bu operasyonlar ba\u015fta baz\u0131 Suriyeli aileleri i\u00e7erirken bu plan\u0131n daha fazla aileyi kapsay\u0131p kapsamayaca\u011f\u0131 hen\u00fcz belli de\u011fil[10]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

G\u00f6\u00e7 \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, depremden etkilenen Suriyeli ailelerin \u0130stanbul’daki akrabalar\u0131n\u0131n yan\u0131na gitme yasa\u011f\u0131n\u0131 resmi olmayan bir \u015fekilde geri \u00e7ekti. Oradaki g\u00f6\u00e7 idaresi merkezlerinden birinden iki ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere seyahat izni almalar\u0131 \u015fart\u0131yla orada ikamet etmelerine izin verdi. Bu izni almak i\u00e7in, ge\u00e7ici ikamet adreslerini teyit etmek amac\u0131yla, onlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran aileden bir ki\u015finin kendilerine e\u015flik etmesini \u015fart ko\u015ftu.\u00a0 Bu \u015fart t\u00fcm illerde uyguland\u0131[11]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

G\u00f6\u00e7 \u0130daresi ile koordineli baz\u0131 Suriye kanallar\u0131, etkilenen illerden ge\u00e7ici koruma kart\u0131 kimli\u011fine sahip olanlar\u0131n, ziyaret s\u00fcresinin azami s\u00fcreyi a\u015fmas\u0131 halinde kimlik kayd\u0131n\u0131n iptal edilece\u011fini belirterek en az 3 en fazla 6 ayl\u0131k izinle Suriye’ye girmelerine m\u00fcsaade edilece\u011fini duyurdu[12]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Depremin ard\u0131ndan bir\u00e7ok Suriyeli kurum, kurulu\u015f ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc ekip deprem nedeniyle T\u00fcrkiye topraklar\u0131nda yerinden olmu\u015f Suriyeli ailelerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek \u00fczere harekete ge\u00e7ti. Bu kurum ve kurulu\u015flar, ge\u00e7ici bar\u0131nma merkezleri kurup ayni ve nakdi yard\u0131mlar toplad\u0131 ve baz\u0131 ailelerin ge\u00e7ici olarak kalacaklar\u0131 apartman dairelerini temin ettiler. Bir\u00e7ok Suriyeli ve Arap g\u00f6n\u00fcll\u00fc gen\u00e7lik ekibi de kurtarma ekiplerine yard\u0131m etmek i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin g\u00fcney illerine do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Afetin hacminin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve etkilenen ki\u015fi say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011funun T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ldan bu yana b\u00f6lgede ya\u015fanan bu en b\u00fcy\u00fck depreme m\u00fcdahalesinde bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na sebep oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bununla birlikte, ya\u015fanan afet T\u00fcrkiye’deki Suriyelilerin durumunun hassasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da net \u015fekilde g\u00f6sterdi. G\u00f6\u00e7 \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n kriz ve afet zamanlar\u0131nda \u00e7ok say\u0131da Suriyeli ile nas\u0131l bir muamelede bulunaca\u011f\u0131na dair net bir plan\u0131 bulunmamakta. S\u00f6zl\u00fc genelgeler belirsizli\u011fe ve kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden oldu\u011fu gibi bir\u00e7ok yanl\u0131\u015f bilginin yay\u0131lmas\u0131na ve do\u011fru bilgiye ula\u015fman\u0131n zorla\u015fmas\u0131na sebebiyet verdi.<\/p>\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, Suriyelilerden olu\u015fan ve m\u00fcdahale s\u00fcrecini T\u00fcrk taraflarla i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde y\u00f6neten, depremzedelerin ihtiya\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k veren belirli bir makam da yoktu. T\u00fcrkiye’de lisansl\u0131 Suriyeli kurulu\u015flar\u0131n \u00e7o\u011fu -esasen kendileri depremzedeydi- depremin Suriye i\u00e7inde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yaralar\u0131 sarmak i\u00e7in olanca g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. \u00d6zellikle Esad rejimi taraf\u0131ndan kontrol edilen b\u00f6lgelerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan Suriyeliler en zay\u0131f kesimi te\u015fkil ediyordu. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgede meydana gelen deprem sonucu hem maddi hem de insani kay\u0131plar olduk\u00e7a a\u011f\u0131r olmu\u015f ve bu durum insani yard\u0131m ula\u015ft\u0131rman\u0131n zay\u0131f oldu\u011fu bir d\u00f6nemle e\u015f zamanl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti.<\/p>\n

2. Savunmas\u0131zl\u0131k ve Hassasl\u0131ktan Daha Fazlas\u0131: Deprem Sonras\u0131 \u0130htiya\u00e7lar<\/strong><\/span><\/h1>\n

T\u00fcrkiye topraklar\u0131ndaki depremzede Suriyelilere \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden yard\u0131m sa\u011flamak i\u00e7in gereken ihtiya\u00e7lar\u0131n boyutunu, \u00f6zellikle kay\u0131plar\u0131n son hali hen\u00fcz belli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u015fu anda tahmin etmek zor. Dahas\u0131, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye’deki Suriyeliler a\u00e7\u0131s\u0131ndan afete y\u00f6nelik orta vadeli bir m\u00fcdahale politikas\u0131 da halen net de\u011fil. Bununla beraber, depremden sonraki ilk haftalar, T\u00fcrkiye’deki depremden etkilenen Suriyelilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok zay\u0131fl\u0131k ve hassasl\u0131k bar\u0131nd\u0131ran noktalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. A\u015fa\u011f\u0131daki maddeler halinde bunlar\u0131 \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n

2.1. Kanunlarla \u0130lgili Sorunlar<\/strong><\/h2>\n

Ge\u00e7ici koruma kart\u0131 ile ilgili yasal sorunlar, T\u00fcrkiye’deki Suriyelileri rahats\u0131z eden sorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Her ne kadar G\u00f6\u00e7 \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 depremzede insanlar\u0131 seyahat iznini \u00e7\u0131karmak zorunda b\u0131raksa da bu s\u00fcre\u00e7, hayatta kalan ailenin t\u00fcm\u00fcyle illerdeki g\u00f6\u00e7 idaresi m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine giderek bu belgeleri bizzat \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir. Bu da gereksiz bir izdiham halinin olmas\u0131na sebebiyet vermi\u015ftir. Ayr\u0131ca, depremden etkilenenlerden bu belgelere ihtiya\u00e7 duyanlar\u0131n aras\u0131nda, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fokun etkisini hen\u00fcz \u00fcst\u00fcnden atmam\u0131\u015f yaral\u0131lar, ya\u015fl\u0131lar ve \u00e7ocuklar oldu\u011fu dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f. Yine bu insanlar\u0131n aras\u0131nda, s\u0131ras\u0131 gelinceye dek bekleyebilecek takati olmayanlar var. Oysa elektronik olarak seyahat izni al\u0131nabilmesi yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131larak bu sorunu \u00e7\u00f6zmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc[13]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\u00d6te yandan aileyi misafir eden bir akraban\u0131n kefil olmas\u0131 talebi de bir\u00e7ok sorunlu y\u00f6n te\u015fkil ediyordu. Baz\u0131 Suriyeli aileler yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ge\u00e7ici olarak a\u011f\u0131rlam\u0131\u015f ancak bu a\u011f\u0131rlamay\u0131 uzun s\u00fcre kar\u015f\u0131layacak g\u00fc\u00e7te de\u011filler. \u00d6zellikle de depremden etkilenen veya etkilenmeyen Suriyeli ailelerin \u00e7o\u011fu, maddi olarak ve ya\u015famsal a\u00e7\u0131dan k\u00f6t\u00fc durumda olan, g\u00fcc\u00fc \u00e7ok olmayan gruplar aras\u0131nda yer al\u0131yor. Bu aileler g\u00fcnl\u00fck masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerken ba\u015fka ailelerin y\u00fck\u00fcn\u00fc kald\u0131rmak onlar i\u00e7in zor hatta imk\u00e2ns\u0131z. Dahas\u0131 baz\u0131 ailelerin T\u00fcrkiye\u2019de hi\u00e7bir akrabas\u0131 yok. Kendisine gidebilece\u011fi kimsesi bulunmuyor. Sorunu onlar i\u00e7in daha karma\u015f\u0131k hale sokan da bu.<\/p>\n

Di\u011fer bir taraftan, gerek daha \u00f6nce k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n dondurulmas\u0131na neden olan ikamet k\u0131s\u0131tlamas\u0131 sorunu ya\u015fayanlar gerekse \u00f6nceden ge\u00e7ici ikamet kart\u0131 olmayan ve deprem sonras\u0131nda g\u00f6zalt\u0131 merkezlerinden sal\u0131verilen T\u00fcrkiye’deki di\u011fer Suriyelilerin ak\u0131beti ise hen\u00fcz netlik kazanm\u0131\u015f de\u011fil. Bunlardan baz\u0131lar\u0131, bu k\u0131s\u0131tlamalarla ilgili daha \u00f6nceki sorunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, G\u00f6\u00e7 \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n elektronik sisteminin bu i\u015flemi kabul etmemesi sonucunda seyahat izni almakta \u00e7ok fazla zorlukla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131.<\/p>\n

Depremden etkilenen Suriyeliler, seyahat izni s\u00fcresinin sona ermesinden sonraki ak\u0131betlerini de merak ediyor. Zira mevcut ikamet s\u00fcresinin iki veya \u00fc\u00e7 ay ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 istikrars\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 daha da artt\u0131r\u0131yor. \u00d6zellikle evleri a\u011f\u0131r hasar g\u00f6r\u00fcp oturulamaz hale gelen ve daha \u00f6nceki i\u015f imkanlar\u0131n\u0131 kaybedenler i\u00e7in, durum daha da zorla\u015f\u0131yor. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck hi\u00e7 kimse g\u00f6n\u00fcllerini rahat ettirecek \u015fekilde bir yerden destek veya yard\u0131m al\u0131p almad\u0131klar\u0131n\u0131 sormu\u015f da de\u011fil.<\/p>\n

Suriyeliler \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck illerde, rasgele g\u00f6ndermelerin kendilerini etkileyece\u011finden de korkuyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc depremden etkilenen illerden gelen bir dizi insan\u0131 etkileyen \u00e7e\u015fitli gerek\u00e7elerle[14]<\/sup><\/a> bir grup keyfi g\u00f6zalt\u0131 vakas\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015f bulunmakta. Depremden etkilenen bu kesimin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 katlayacak ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 zorluklar\u0131 artt\u0131racak bu t\u00fcrden olaylar\u0131n artmas\u0131 ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan haliyle korkulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bir taraftan da depremden etkilenen Suriyeli ailelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ge\u00e7ici koruma kart\u0131n\u0131n g\u00fcncellenmesi veya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u015flemleri i\u00e7in temel belgeler aras\u0131nda say\u0131lan kimlik belgelerini enkaz alt\u0131nda kaybetti. Esad rejiminin \u0130stanbul’daki konsoloslu\u011fuyla u\u011fra\u015fman\u0131n zorlu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirildi\u011finde, yedek belgeleri \u00e7\u0131karmak neredeyse imk\u00e2ns\u0131z. Konsolosluk gerek s\u0131ra gerekse bu evraklar\u0131 vermek i\u00e7in depremden etkilenen ailelerin \u00e7o\u011funlu\u011funun \u00f6deyemeyece\u011fi \u00e7ok y\u00fcksek mebla\u011flarda i\u015flem bedelleri talep ediyor. Kald\u0131 ki her t\u00fcrl\u00fc kimlik belgesini d\u00fczenlemeye yetkili de de\u011fil.<\/p>\n

Bir\u00e7ok aile, deprem s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 \u00fcyelerini kaybetti. Suriyeli refakatsiz \u00e7ocuklar\u0131n yani ailesiz kalan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131ran da bu olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bu grup iki k\u0131sma ayr\u0131ld\u0131: Birinci k\u0131s\u0131m, akrabalar\u0131n\u0131n g\u00f6zetiminde kald\u0131. \u0130kinci k\u0131sm\u0131 da kimlikleri veya aileleri tespit edilemeyince bu t\u00fcr vakalarla ilgilenen merkezlere teslim edildi. Birinci grup, \u00e7ocuklar\u0131n kimlik numaras\u0131 gibi \u00f6nceki t\u00fcm bilgileri kaybolmu\u015fken, bu \u00e7ocuklar\u0131n kimliklerini ve akrabalar\u0131yla olan ili\u015fkilerini kan\u0131tlayan kimlik belgelerini \u00e7\u0131karma sorunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Ayr\u0131ca bu refakatsiz \u00e7ocuklara bakan akrabalardan birinin, bu \u00e7ocu\u011fun i\u015flerini her bak\u0131mdan takip edebilmek i\u00e7in ebeveynlerden birinin resmi vekaletnamesine g\u00f6re bir mahkemeden yasal velayet almas\u0131 gerekmektedir. Ancak bu gereklili\u011fin, mevcut ko\u015fullar alt\u0131nda uygulanmas\u0131 olanaks\u0131z olabilir.<\/p>\n

Yetimhanelere ve konuyla ilgili uzman merkezlere nakledilen refakatsiz \u00e7ocuklar, \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta olan ve T\u00fcrk\u00e7eye yeterince h\u00e2kim olmayan ya da travmas\u0131 devam eden \u00e7ocuklar kimliklerini ve akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131 kan\u0131tlama sorunu ya\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kimliklerini ispatlamak, ailelerinin ak\u0131betini \u00f6\u011frenmek ya da Suriye’deki akrabalar\u0131yla bir araya getirilmeleri konusunda bariz bir zorluk var. M\u00fc\u015fahede edildi\u011fi kadar\u0131yla bu grupla ilgilenmek ad\u0131na net bir politika hen\u00fcz ortaya konulmam\u0131\u015f ve say\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda da net bir de\u011ferlendirme yok.<\/p>\n

2.2 Sa\u011fl\u0131k ve E\u011fitimli \u0130lgili Hizmetlerin Al\u0131nmas\u0131<\/strong><\/h2>\n

Depreme acil durum m\u00fcdahalesi, her milletten depremzede t\u00fcm insanlar\u0131n acil t\u0131bbi hizmetlere eri\u015fmesine olanak sa\u011flad\u0131.\u00a0 Bununla birlikte, orta vadedeki bu m\u00fcdahalenin, t\u0131bbi hizmetlerin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 ayn\u0131 illerdeki kimlik kart\u0131 sahipleriyle s\u0131n\u0131rland\u0131ran \u00f6nceki talimatlar ortadayken, depremden etkilenen illerden gelen seyahat izni sahiplerinin yeni illerde genel sa\u011fl\u0131k ve di\u011fer hizmetlere eri\u015fmesine imk\u00e2n sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmayaca\u011f\u0131 \u015fu anda belli de\u011fil.<\/p>\n

\u00d6zellikle kronik ve tedavisi olmayan hastal\u0131klar\u0131 olanlar, hamileler ve \u00e7ocuklar i\u00e7in, resmi talimatlar\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle bu hizmetlerin al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131na dair bir belirsizlik hali s\u00fcrmekte. Bu da net bilgilerin olmamas\u0131 nedeniyle, bu kategorideki ki\u015filerin var olan hizmetlerden mahrum b\u0131rak\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Depremden etkilenen b\u00f6lgelerde ikinci d\u00f6nem i\u00e7in okullar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 da mart ay\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc haftas\u0131na ertelendi. \u00d6yle ki “ge\u00e7ici seyahat izni” olarak ellerinde bulundurduklar\u0131 belgeye g\u00f6re, etkilenmeyen illerdeki okullar\u0131n Suriyeli depremzede \u00f6\u011frencileri al\u0131p almayaca\u011f\u0131 hen\u00fcz net de\u011fil. Bu durum \u00f6zellikle de ya\u015fad\u0131klar\u0131 binalar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 nedeniyle eskiden ikamet ettikleri yerlere \u015fimdilik d\u00f6nme \u015fanslar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olanlar i\u00e7in ge\u00e7erli. \u00dcstelik bu, binlerce Suriyeli \u00f6\u011frenciyi en az bir d\u00f6nem e\u011fitim hakk\u0131ndan mahrum edebilir.<\/p>\n

\u00dcniversitelerin uzaktan e\u011fitimle devam ettirilmesi co\u011frafi mevcudiyetle ilgili baz\u0131 sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f olsa da etkilenen illerde bulunan \u00fcniversitelerdeki Suriyeli \u00f6\u011frenciler ikinci yar\u0131y\u0131l i\u00e7in gerekli olan ve hem e\u011fitimlerine devam etmelerini hem de elektronik derslere kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u00f6\u011frenim \u00fccretini temin etmede ciddi sorunlar ya\u015fayacaklar. Bilhassa bu \u00f6\u011frencilerin bir\u00e7o\u011funun ailelerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 maddi kay\u0131plar nedeniyle bu taksitleri \u00f6deyememesi, en iyi ihtimalle bu d\u00f6nem e\u011fitimlerine devam etmelerini engelleyebilecektir.<\/p>\n

2.3. Yard\u0131mlarla \u0130lgili Problemler ve Bar\u0131nd\u0131rma \u00c7abalar\u0131<\/strong><\/h2>\n

H\u00fck\u00fcmet, etkilenen aileler i\u00e7in net bir m\u00fcdahale plan\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131 ve bir\u00e7ok bar\u0131nma merkezi kurdu. Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f binalar\u0131 tazmin ve yeniden in\u015fa etme faaliyetlerine ba\u015flad\u0131. Baz\u0131 bar\u0131nma merkezlerine \u00e7ok say\u0131da Suriyeli aile kabul edildi ve onlar i\u00e7in \u00e7ad\u0131rlar temin edildi. T\u00fcrkiye’deki aileler gibi yerinden olmu\u015f baz\u0131 Suriyeli ailelere de 10 bin liral\u0131k yard\u0131m yap\u0131ld\u0131. Baz\u0131 Suriyeli aileler de eski ya\u015fad\u0131klar\u0131 evlerin sahipleri taraf\u0131ndan \u015fantaj ve tehditlere maruz kald\u0131. Ailelerden bir k\u0131sm\u0131, ald\u0131klar\u0131 paray\u0131 T\u00fcrk ev sahibine vermeleri gerekti\u011fi ve bu paran\u0131n ev sahibine ait oldu\u011fu iddias\u0131yla tehdit edildi. Ve bu ailelerden kimisi de \u00f6zellikle de bu yard\u0131ma kimin hak kazand\u0131\u011f\u0131na dair herhangi bir yasal a\u00e7\u0131klaman\u0131n olmamas\u0131 sebebiyle, tehditlere boyun e\u011fdi[15]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

\u00d6te yandan, depremden etkilenmeyen illerdeki baz\u0131 Suriyeli aileler; ev sahiplerinin, etkilenen akrabalar\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek i\u00e7in evi bo\u015faltmas\u0131 gerekti\u011fi bahanesiyle oturduklar\u0131 eve daha fazla kira \u00f6demek i\u00e7in bask\u0131 alt\u0131na girmeye ba\u015flad\u0131. Her ne kadar Suriyeliler daha m\u00fc\u015fk\u00fcl durumda olsa da sadece onlara y\u00f6nelik gibi g\u00f6r\u00fcnen bir durum de\u011fil bu. Suriyelilerin daha zor durumda olmalar\u0131n\u0131n nedeni dil engelleri, yasal konulara vak\u0131f olmamalar\u0131 ve kira s\u00f6zle\u015fmesini yasal olarak belgeleyememeleri.<\/p>\n

T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin daha \u00f6nceden, yabanc\u0131lar\u0131n t\u00fcm b\u00f6lgelere dengeli \u015fekilde da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla izledi\u011fi mahalle k\u0131s\u0131tlama politikas\u0131 da yeni sorunlara kap\u0131 aralad\u0131. Bir\u00e7ok ev sahibinin yabanc\u0131lara kiralama konusunda isteksiz olmas\u0131yla beraber deprem b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131ndaki illere giden Suriyeli aileler kiral\u0131k ev bulmakta b\u00fcy\u00fck zorluk ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n

2.4. \u0130\u015fsizlik ve Maddi \u0130htiya\u00e7lar Sorunu<\/strong><\/h2>\n

Suriyeliler, T\u00fcrk toplumundaki en hassas gruplardan biridir. Bilhassa i\u015f g\u00fcc\u00fc piyasas\u0131ndaki Suriyelilerin %90’\u0131n\u0131n kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 ekonomide yani d\u00fczensiz ve \u00e7al\u0131\u015fma izni almadan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Asgari \u00fccretin alt\u0131nda maa\u015f al\u0131yor ve sosyal ya da sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 haklar\u0131n\u0131 almadan uzun saatler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar[16]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Haks\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Suriyelilerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00fcnl\u00fck veya haftal\u0131k k\u0131sa s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma sistemine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Onlar\u0131 ba\u015fkalar\u0131na el a\u00e7maktan koruyan \u015feyi elde etmek i\u00e7in bir\u00e7ok meslek ve at\u00f6lye aras\u0131nda gidip geliyorlar. Bu kesim yaln\u0131zca \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor, aksi h\u00e2lde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131nda onu destekleyen herhangi bir birikimi veya dayana\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n

Deprem Suriyelilerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 i\u015f olanaklar\u0131ndan mahrum b\u0131rakt\u0131. Bu insanlar, m\u00fcdahale ve malzeme deste\u011finin \u00f6nceli\u011fi halihaz\u0131rda T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan kendi vatanda\u015flar\u0131na y\u00f6nlendirilmesi hasebiyle kendileri dikkate al\u0131nmadan ya da onlar\u0131 desteklemek i\u00e7in \u00f6zel m\u00fcdahale y\u00f6ntemleri tasarlanmadan, durumlar\u0131 kendi durumlar\u0131ndan farks\u0131z olan Suriyeli ailelerin misafiri oldular.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, bir\u00e7ok insani yard\u0131m ekibinin ortaya koydu\u011fu ba\u011f\u0131\u015f ve insani yard\u0131m y\u00f6ntemi de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fil. Bu y\u00f6ntem, acil ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u011f\u0131\u015flara dayanmakta ve orta ya da uzun vadede devam etmeyecektir. Bu da ister depremden etkilenen ister ev sahipli\u011fi yapan t\u00fcm Suriyeli aileler aras\u0131nda ekonomik anlamda zay\u0131fl\u0131k oranlar\u0131nda ve depremzede insanlar\u0131 kabul eden illerdeki i\u015f f\u0131rsatlar\u0131 i\u00e7in ya\u015fanan rekabette bir art\u0131\u015f anlam\u0131na geliyor. Haliyle mevcut kaynaklar \u00fczerindeki rekabet nedeniyle, Suriyeliler ve T\u00fcrkler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck ihtimalle toplumsal gerilim meydana gelebilir[17]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

2.5. En Hassas Gruplar\u0131n \u0130htiya\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h2>\n

Hen\u00fcz kamuoyuna yans\u0131mam\u0131\u015f olan g\u00f6r\u00fcnmez zorluklar aras\u0131nda \u015fu var: ya\u015fl\u0131lar, engelliler ve direncini yitirmi\u015f \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131 olan ki\u015filer gibi en hassas gruplarla muamele. \u00d6zellikle bu kesime hizmet veren Suriyeli kurumlar \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da oldu\u011fu i\u00e7in bu kesimler destekleyici ve koruyucu sosyal a\u011flar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olabilirler. Suriyeli kurumlar s\u0131n\u0131r illerine yo\u011funla\u015ft\u0131 ve depremden zarar g\u00f6rd\u00fcler. Bu, m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede ba\u015f edilmesi gereken zorluklardan bir di\u011feri.<\/p>\n

Suriyeliler aras\u0131nda \u00f6l\u00fcmlerin fazla olmas\u0131 yetim ve dul oranlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine de neden oldu. Bu iki kategoride yer alanlar\u0131n bak\u0131m\u0131yla ilgilenen bir\u00e7ok kurulu\u015f zarar g\u00f6rd\u00fc. Bu durum s\u00f6z\u00fc edilen kurulu\u015flar\u0131 daha \u00f6nceden bak\u0131m\u0131yla ilgilendi\u011fi aileler i\u00e7in konut, bar\u0131nma yeri ve bak\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00fcstlenecek yerler bulmaya zorlad\u0131 ki bu da onlar\u0131n bu kategorideki daha fazla aileye ve \u00e7ocu\u011fa g\u00fc\u00e7 getiremeyece\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Yine kimlikleri olmayan di\u011fer Suriyeliler, en hassas ve g\u00f6r\u00fcnmez gruplardan biri olarak \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131k\u0131yor. Hizmetlerden, yard\u0131mlardan ve \u00e7al\u0131\u015fmaktan yoksun kal\u0131yor ve T\u00fcrkiye topraklar\u0131nda bulunmalar\u0131na izin veren herhangi bir yasal stat\u00fcye sahip olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in yasal kovu\u015fturmaya tabi tutuluyorlar. Dolay\u0131s\u0131yla bu sorunu ele alma ve k\u00f6k\u00fcnden \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00fczerine e\u011filmek gerekiyor.<\/p>\n

2.6. Provokasyon S\u00f6ylemlerinin Artt\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/h2>\n

Etki ve ma\u011fduriyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan Suriyeli ya da T\u00fcrk ayr\u0131m\u0131 yapmayan deprem sonucu T\u00fcrkiye’nin ba\u015f\u0131na gelen b\u00fcy\u00fck felakete ra\u011fmen, baz\u0131 siyasi partiler Suriyelilere kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma ve nefreti artt\u0131rmak amac\u0131yla, ya\u015fanan insani krizi k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131. Bilhassa T\u00fcrkiye i\u00e7in se\u00e7im zaman\u0131n\u0131n yakla\u015fmas\u0131yla da h\u00fck\u00fcmeti karalamak ve siyasi kazan\u0131mlar elde etmek i\u00e7in T\u00fcrkiye’deki Suriye varl\u0131\u011f\u0131 dosyas\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kulland\u0131lar.<\/p>\n

M\u00fclteci d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131nan baz\u0131 siyaset\u00e7iler sosyal medyada Suriyelilerin \u00f6zellikle Hatay’da y\u0131k\u0131lan binalarda h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fckkanlar\u0131 soydu\u011funu iddia ederek takip\u00e7ilerini Mersin’deki KYK yurdunun \u00f6n\u00fcnde toplanmaya ve deprem sebebiyle yerinden olmu\u015f ki\u015fileri bu yurttan \u00e7\u0131karmaya davet etmeye ba\u015flad\u0131. Bu durum polis g\u00fc\u00e7lerini, olaya m\u00fcdahale ederek orada ikamet eden Suriyeli aileleri yurttan \u00e7\u0131karmas\u0131na zorlad\u0131[18]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Baz\u0131 siyaset\u00e7iler de sosyal payla\u015f\u0131m sitelerindeki ki\u015fisel hesaplar\u0131nda Suriyelileri etkilenen b\u00f6lgelerde ya\u011fma ve h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmakla su\u00e7layan veya depremden sonra s\u0131n\u0131rlar\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Suriye’den g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131n yeniden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden yanl\u0131\u015f bilgi ve yalan haberler yayd\u0131lar. Nihayetinde i\u015f, baz\u0131 silahl\u0131 ki\u015filerin Suriyelilere ve Afganlara do\u011frudan ate\u015f a\u00e7ma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 bir videoyu yay\u0131nlama noktas\u0131na geldi[19]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Benzer \u015fekilde, baz\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc insani yard\u0131m ekipleri, kurtarma operasyonlar\u0131n\u0131 denetleyen makamlar\u0131n onaylad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc kartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, Suriyelilerin h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve ya\u011fma yapt\u0131klar\u0131na dair yay\u0131lan as\u0131ls\u0131z haberlerden etkilenen baz\u0131 siviller taraf\u0131ndan sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131 ve d\u00f6v\u00fcld\u00fc[20]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

3. \u00d6zet ve Tavsiyeler<\/strong><\/span><\/h1>\n

Depremin neden oldu\u011fu nihai etkileri ve kay\u0131plar\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fmak i\u00e7in hen\u00fcz \u00e7ok erken ancak bu depremin siyasi, ekonomik ve sosyal d\u00fczeyde pek \u00e7ok zorlu\u011fu ve de\u011fi\u015fimi beraberinde getirece\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131k. Ev sahibi T\u00fcrkiye toplumu ve ge\u00e7ici koruma stat\u00fcs\u00fc alt\u0131nda ikamet eden Suriyeli m\u00fclteciler de etkilenecektir.<\/p>\n

\u0130\u015fin di\u011fer bir boyutu da bu insani felaket t\u00fcm deh\u015fetine ra\u011fmen pek \u00e7ok f\u0131rsat\u0131 da beraberinde getiriyor. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlileri, Suriye ve T\u00fcrkiye toplumlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin onar\u0131lmas\u0131, Suriye dosyas\u0131n\u0131n ele al\u0131nmas\u0131nda ge\u00e7mi\u015fte \u00f6zellikle yasal a\u00e7\u0131dan yap\u0131lan hatalarla y\u00fczle\u015fip bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve gerekli imar ve in\u015faat faaliyetlerinde Suriyeli i\u015f g\u00fcc\u00fcnden faydalanmak. \u00dcstelik in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde ve ekonomik sekt\u00f6rlerin geri kalan\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha \u00f6nce kan\u0131tlam\u0131\u015f, vas\u0131fl\u0131, makul \u00fccretli bir i\u015f g\u00fcc\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in[21]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Gelgelelim, ya\u015fanan insani felaketin Suriyeliler nezdindeki zay\u0131fl\u0131k ve k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmamas\u0131na; Suriyelilerin daha fazla s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine, hedef al\u0131nmas\u0131na veya kendilerine kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131na izin vermemesine dikkat edilmelidir. Zira nefret ve \u0131rk\u00e7\u0131 s\u00f6ylem halkas\u0131 Suriyelilerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayacak, T\u00fcrkiye toplumunun i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fini ve bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 tehdit edecek \u015fekilde yeni kesimlere de uzayacakt\u0131r. Bu felaketten hem Suriye hem T\u00fcrkiye taraf\u0131na d\u00fc\u015fen sorumluluklar bulunuyor. Bu nedenle, zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmek, sorunlar\u0131 azaltmak ve depremden etkilenenlerin, \u00f6zellikle de savunmas\u0131z gruplar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bu iki taraf\u0131n \u00e7abalar\u0131n\u0131 birle\u015ftirmeleri ve ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, insanlar i\u00e7in s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ge\u00e7en bu d\u00f6nemi verimli, etkin ve m\u00fcmk\u00fcn olan en az hasarla atlatmak i\u00e7in hem Suriyelilerin hem de T\u00fcrklerin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken bir dizi \u00f6neri sunuyoruz.<\/p>\n

T\u00fcrk makamlar\u0131na hitaben yasal d\u00fczeyde tavsiyeler:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Ge\u00e7ici koruma kart\u0131 hamillerinin yasal durumlar\u0131n\u0131n yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve T\u00fcrkiye’deki mevcudiyetlerini d\u00fczenleyen yasa ve politikalar\u0131n, zay\u0131fl\u0131k ve hassasl\u0131\u011f\u0131n hafifletilmesine ve ev sahibi toplulu\u011fa hizmet i\u00e7in mevcudiyetlerinden yararlanmaya imk\u00e2n verecek \u015fekilde geli\u015ftirilmesi ihtiyac\u0131.<\/li>\n
  2. Ya elektronik olarak \u00e7\u0131kar\u0131lacak forma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek ya da t\u00fcm aile bireyleri ad\u0131na bir temsilci arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla temin edilecek \u015fekilde ya da ya\u015fl\u0131, yaral\u0131 veya \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131 olan depremzede aileleri ziyaret edebilecek gezici ekipler haz\u0131rlamak suretiyle depremden etkilenenlerin seyahat izni alma s\u00fcrecini kolayla\u015ft\u0131rmak<\/li>\n
  3. Depremden etkilenenlere, ki\u015fisel foto\u011fraf ve parmak izleriyle e\u015fle\u015ftirilerek G\u00f6\u00e7 \u0130daresi sistemindeki \u00f6nceki bilgilerine g\u00f6re ge\u00e7ici koruma kart\u0131 verilmesine y\u00f6nelik kolayl\u0131klar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve yeni belge ibraz zorunlulu\u011fu getirilmemesi.<\/li>\n
  4. Ba\u015fta evlerini ve i\u015f olanaklar\u0131n\u0131 kaybedenler olmak \u00fczere Suriyelilerin T\u00fcrkiye illerinde dengeli bir \u015fekilde yeniden da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp Suriyeli say\u0131s\u0131n\u0131n fazla olmad\u0131\u011f\u0131 illerde yerle\u015fik olanlar i\u00e7in bir y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na K\u0131z\u0131lay kart\u0131 almak, t\u00fcm ailenin kay\u0131tlar\u0131n\u0131n aktar\u0131lmas\u0131 ve kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 olanlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi gibi kolayl\u0131klar ve te\u015fvikler sunmak,<\/li>\n
  5. Ge\u00e7ici koruma kart\u0131na sahip olmayanlar\u0131n durumunu yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irip yasal stat\u00fclerini d\u00fczeltmek i\u00e7in bir program olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmak<\/li>\n
  6. Mevcut krizin ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap verebilecek \u015fekilde g\u00f6\u00e7 idaresi merkezlerinin ve bu merkezlerde \u00e7al\u0131\u015fan personel say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/li>\n
  7. G\u00f6\u00e7 \u0130daresinden, idarenin m\u00fchr\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan yaz\u0131l\u0131, terc\u00fcme edilmi\u015f ve ka\u015feli genelgelere g\u00fcvenmesini talep etmek ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in bu talimatlar\u0131 Arap\u00e7a olarak yay\u0131nlayan resmi bir sayfan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131<\/li>\n
  8. Suriyeli refakatsiz \u00e7ocuklar ger\u00e7e\u011fini g\u00f6zden ge\u00e7irip onlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131 incelemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak, akrabal\u0131k dereceleri do\u011fruland\u0131ktan sonra ailelerin yasal vasilik almalar\u0131na olanak sa\u011flamak ve \u00e7ocuklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmeye maruz kalmalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in periyodik olarak durumlar\u0131n\u0131n takibini yapmak<\/li>\n
  9. Depremden etkilenen b\u00f6lgelerden gelenlerin mevcut sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim hizmetlerinden yararlanmalar\u0131 ili\u015fkin hususlar\u0131 a\u00e7\u0131klayan Arap\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e olarak resmi genelgeler \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve bu konudaki \u015fik\u00e2yet ve suiistimallerin takibinin yap\u0131lmas\u0131<\/li>\n
  10. Yerle\u015fim yerlerinin yabanc\u0131lara y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 politikas\u0131n\u0131n yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve depremden etkilenenler i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle ge\u00e7ici bar\u0131nma yerleri sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131<\/li>\n
  11. Avrupa Birli\u011fi ve ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00fclkelere T\u00fcrkiye’de ikamet eden Suriyelilere ba\u015fta etkilenen ailelere da\u011f\u0131t\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck mali yard\u0131mlar olmak \u00fczere acil m\u00fcdahalede bulunmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 yap\u0131lmas\u0131<\/li>\n
  12. Ba\u015fta Suriyeli m\u00fcltecilere y\u00f6nelik olmak \u00fczeri tahrik ve nefret s\u00f6ylemleri, yanl\u0131\u015f bilgi yayma ile alakal\u0131 net bir politika uygulamak<\/li>\n<\/ol>\n

    M\u00fcltecilerle \u0130lgilenen Toplum Kurulu\u015flar\u0131na Y\u00f6nelik Tavsiyeler:<\/strong><\/p>\n

      \n
    1. G\u00f6\u00e7 \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n sorgulamalar i\u00e7in belirlenen numaras\u0131 baz\u0131 basit yasal bilgiler hakk\u0131ndaki dan\u0131\u015fmalara mahsus olup karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131 takip etme yetkisinde olmad\u0131\u011f\u0131ndan, depremden etkilenen yabanc\u0131lardan gelen \u00e7e\u015fitli ba\u015fvurular\u0131 kabul etmek, onlar\u0131 uygun hizmet merkezlerine y\u00f6nlendirmek ve kendilerinden gelen \u015fikayetleri cevaplamak i\u00e7in m\u00fcltecilerle ilgilenen kurulu\u015flarla ortak i\u015f birli\u011finde bulunmak,<\/li>\n
    2. Birle\u015fmi\u015f Milletler M\u00fclteciler Y\u00fcksek Komiserli\u011fi’ne ba\u015fvurup enkazda kaybolanlara kar\u015f\u0131l\u0131k resmi kimlik belgeleri veren arabulucu ve yetkili rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmesi i\u00e7in bask\u0131 yapmak ya da Esad rejimine tabi resmi dairelerden talepte bulunmas\u0131 ve getirilmesi i\u00e7in yetkilendirilmesi<\/li>\n
    3. Depremde \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kaybeden ailelerin takibini yapmalar\u0131na olanak sa\u011flayan Suriyeli kurulu\u015flarla ortak faaliyetler y\u00fcr\u00fctmek; ailelerin, bu \u00e7ocuklar\u0131n nakledildi\u011fi \u00e7ocuk merkezleri veya s\u0131\u011f\u0131nma evleri ile ba\u011f\u0131n\u0131 kurmas\u0131 i\u00e7in bir plan geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak ve Suriyeli \u00e7ocuklar\u0131 tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131p onlardan al\u0131nan bilgileri kaydetmek<\/li>\n
    4. Ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, etkilenen illerde ikamet eden \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerini desteklemeye te\u015fvik etmeye \u00e7al\u0131\u015fma ve bu \u00f6\u011frencilerin 2022-2023 akademik y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci d\u00f6nemi i\u00e7in har\u00e7tan muaf tutulmalar\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yapmak<\/li>\n
    5. \u0130ster Suriyelilerden ister T\u00fcrklerden kaynakl\u0131 olsun, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m vakalar\u0131yla ilgili \u015fikayetleri almak i\u00e7in bir platform olu\u015fturma; bunlar\u0131n yasal olarak takip edilmesi ve felaketten \u00e7\u0131kar sa\u011flamaya veya kanunlara ald\u0131rmama giri\u015fiminde bulunanlar\u0131 cezaland\u0131rma<\/li>\n
    6. Suriyelilerin hassas kesimlerine g\u00f6sterilen ihtimam\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve yerle\u015ftikleri yeni b\u00f6lgelerde mevcut hizmetlere eri\u015fimlerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/li>\n
    7. Suriyeliler ve T\u00fcrkler aras\u0131ndaki ortak ac\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klara dayal\u0131; gedikleri kapatmay\u0131 ve ili\u015fkiyi sa\u011flam temeller \u00fczerine yeniden in\u015fa etmeye, g\u00f6\u00e7 ve g\u00f6\u00e7menlerin -T\u00fcrkiye’nin co\u011frafi konumu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa- bu ba\u011flamda ele al\u0131nmas\u0131 gereken s\u00fcrekli ve do\u011fal bir durum olarak yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fan yeni bir medya politikas\u0131 geli\u015ftirmek<\/li>\n
    8. Afet ve acil vakalar sahas\u0131ndaki g\u00f6n\u00fcll\u00fc gruplara baz\u0131 Suriyeli tak\u0131mlar\u0131n kat\u0131lmas\u0131, kurtarma ve yard\u0131m operasyonlar\u0131 konusunda e\u011fitim verilmesi ve daha iyi bir m\u00fcdahale i\u00e7in Suriyeli g\u00f6n\u00fcll\u00fc ekiplerin performans\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi.<\/li>\n<\/ol>\n
      \n
      [1]<\/a> AFAD\u2019\u0131n 9\/2\/2023 tarihli raporu<\/span><\/div>\n
      [2]<\/a> 5.5 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem T\u00fcrkiye’nin orta kesimini vurdu ve Kahramanmara\u015f felaketinden kaynaklanan \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 50.000’i ge\u00e7ti. Al-Jazeera.net, 25.02.2023. http:\/\/sydialogue.org\/2omz<\/a><\/span><\/div>\n
      [3]<\/a> T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeli Say\u0131s\u0131 Ocak 2023, M\u00fclteciler Derne\u011fi, 9\/1\/2023.<\/span><\/div>\n
      [4]<\/a> Suriye Diyalog Merkezi Toplumsal Birimi Suriyelilerin 2019’dan beri T\u00fcrkiye’de ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir\u00e7ok sorunu g\u00f6zlemlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6zel bir ara\u015ft\u0131rma program\u0131 tahsis etti. Entegrasyon, e\u011fitim ve ekonomik sorunlar, bekar evlerinin problemleri, g\u00f6\u00e7, refakatsiz k\u00fc\u00e7\u00fckler ve Korona krizini inceledi\u011fi yakla\u015f\u0131k 15 rapor yay\u0131nlad\u0131. Biriminin bu program kapsam\u0131ndaki yay\u0131nlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011flant\u0131y\u0131 ziyaret edebilirsiniz: https:\/\/bit.ly\/3ey5gvx<\/a><\/span><\/div>\n
      [5]<\/a> Suriye Diyalog Merkezi, depremin Suriye\u2019de insanlar \u00fczerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 etkilerini izlemek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli raporlar yay\u0131nlad\u0131. Bunlardan baz\u0131lar\u0131:<\/span><\/div>\n
      \n