Do\u011fal afetler insani yard\u0131m ve kalk\u0131nma i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015fan h\u00fck\u00fcmetler ve kurulu\u015flar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir zorluk te\u015fkil eder.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc ard\u0131nda, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7arak, emek ve kaynaklar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcketen \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtiya\u00e7lar b\u0131rak\u0131r. Eldeki kaynaklar \u00e7o\u011fu zaman mevcut ihtiyac\u0131n boyutuyla orant\u0131l\u0131 olmaz ve bu durum yap\u0131lan m\u00fcdahalenin h\u0131z\u0131n\u0131, kalitesini ve geni\u015fli\u011fini etkiler.<\/p>\n
6 \u015eubat 2023’te boyutu hen\u00fcz kestirilmemi\u015f b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlara ve say\u0131lar\u0131 her ge\u00e7en saat artan b\u00fcy\u00fck insan kay\u0131plar\u0131na neden olan; T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneyi ve Suriye’nin kuzeyinde geni\u015f alanlar\u0131 etkileyen \u015fiddetli bir deprem ya\u015fand\u0131. T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti, depremin hemen ard\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f deneyimlerine ve \u00e7e\u015fitli kurumlar\u0131na dayanarak insani krize m\u00fcdahale etmek ve etkilenenlere yard\u0131m sa\u011flamak amac\u0131yla bir acil eylem plan\u0131 ba\u015flatt\u0131. Suriye’deki insani m\u00fcdahalenin \u015fekli farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse de; ister Esad rejiminin kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde, ister Suriye muhalefetinin kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde olsun, felaketi y\u00f6netmeye y\u00f6nelik net bir plan g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneyi, Kuzey Suriye veya Esad rejiminin b\u00f6lgeleri olmak \u00fczere deprem afetini ya\u015fayan \u00fc\u00e7 b\u00f6lgede de depremden etkilenen, k\u0131r\u0131lgan ve hassas gruplar olarak kabul edilen \u00e7ok say\u0131da Suriyeli var. Bilhassa, ilk olarak Suriye muhalefetinin kontrol etti\u011fi b\u00f6lgelerde daha sonra da T\u00fcrkiye’de; ikincil olarak da Esad rejimi taraf\u0131ndan kontrol edilen b\u00f6lgelerde etkilenen fazlaca Suriyeli depremzede oldu. Kuzey Suriye’de \u00e7al\u0131\u015fan insani kurumlar ve yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131 hem enkaz alt\u0131nda mahsur kalanlar\u0131 kurtarmak hem de hayatta kalanlara destek olmak \u00fczere ve acil m\u00fcdahale a\u015famas\u0131 tamamlanana kadar hayata tutunmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak bar\u0131nak ve yiyecek bulmak amac\u0131yla, mevcut t\u00fcm yerel kaynaklarla acil bir insani m\u00fcdahale tertip etmek i\u00e7in s\u00fcratle \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Bu kurulu\u015flar ayr\u0131ca en \u00e7ok etkilenen b\u00f6lgeler aras\u0131nda yer almas\u0131na ra\u011fmen \u00f6zellikle uluslararas\u0131 camiadan veya BM\u2019den ilgi g\u00f6rmeyen muhaliflerin kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerde, devasa ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetecek mali kaynaklar\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla, depremden etkilenen \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerde h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ba\u011f\u0131\u015f ve destek kampanyalar\u0131 ba\u015flatt\u0131. \u0130lgi g\u00f6rmek bir yana, y\u0131llar \u00f6nce T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneyinde insani i\u015flerin koordinasyonu i\u00e7in bir ofis kuran Birle\u015fmi\u015f Milletler’in tepkisi yava\u015f ve anlam verilemez oldu ve bir\u00e7ok siyasi ve b\u00fcrokratik fakt\u00f6r\u00fcn etkisinde kald\u0131.<\/p>\n
Avrupa Birli\u011fi, pazartesi g\u00fcn\u00fc ya\u015fanan y\u0131k\u0131c\u0131 depremin ard\u0131ndan Suriye ve T\u00fcrkiye’ye uluslararas\u0131 yard\u0131m toplamak amac\u0131yla mart ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda Br\u00fcksel’de bir ba\u011f\u0131\u015f konferans\u0131na ev sahipli\u011fi yapmay\u0131 planlarken, haberler ve a\u00e7\u0131klamalar, bu konferansta T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin ve Esad rejiminin temsilcilerinin a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde bulunaca\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Suriyeli muhalif kurumlar\u0131n ya da kendi b\u00f6lgelerinde faaliyet g\u00f6steren insani yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131n\u0131n herhangi bir varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya da etkisinin olup olmayaca\u011f\u0131 hen\u00fcz belli de\u011fil.<\/p>\n
Herkesin acil insani m\u00fcdahale ihtiya\u00e7lar\u0131 ile me\u015fgul olmas\u0131 ve t\u00fcm kadrolar\u0131n bu ba\u011flamda \u00f6zverili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, insani i\u015fleri takip edenler nezdinde net bir do\u011fa\u00e7lama, kaos ve afet y\u00f6netimini d\u00fczenleyen bir stratejinin olmamas\u0131 hali ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Daha \u00f6nceki deneyimlerin yoklu\u011fu ve sahada birle\u015fik otorite ve y\u00f6netimin yoklu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu durum anla\u015f\u0131labilir. Bu nedenle, benzer deneyimleri inceleyerek, takip ederek ve bunlardan dersler \u00e7\u0131kararak ilgili ki\u015fi ve kurumlar\u0131n, krizin ve felaketin boyutunu \u00f6ng\u00f6rmelerine ve buna erken haz\u0131rlanmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak gerekiyor.<\/p>\n
Yukar\u0131da anlatt\u0131klar\u0131m\u0131zdan hareketle bu rapor, depremin insani etkileri ile kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gereken ihtiya\u00e7lar ve zorluklar hakk\u0131nda zamansal panoramik bir tablo sunmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Bu da mevcut felakete benzer bir durum olan 2010 Haiti Depremi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 yakla\u015f\u0131m kullan\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, insani yard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bulunanlar\u0131n ve ilgili kurulu\u015flar\u0131n projelerini ve politikalar\u0131n\u0131 stratejik olarak form\u00fcle etmelerine ve olabilecek krizleri kontrol alt\u0131na almaya ve etkilerini azaltmaya yard\u0131mc\u0131 olacak erken m\u00fcdahaleleri tasarlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olunur.<\/p>\n
Bu raporun \u00f6nemi, dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli hususlar\u0131 vurgulamak amac\u0131yla, Suriyelilerin yak\u0131n gelecekte Suriye’de ve T\u00fcrkiye’de ya\u015fayacaklar\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00f6ng\u00f6rme ve kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 zorluklara haz\u0131rlanma \u00e7abas\u0131 sunmas\u0131ndan ileri geliyor. Ayr\u0131ca raporun \u00f6nemi, depremden etkilenenler i\u00e7in daha fazla fayda elde etmek amac\u0131yla mevcut kaynaklardan en iyi \u015fekilde yararlanmay\u0131 hedefleyen orta vadeli stratejik m\u00fcdahale bi\u00e7imleri tasarlaman\u0131n gereklili\u011fini vurgulamas\u0131nda yat\u0131yor.<\/p>\n